De belangrijkste oorzaak is Hemolytische ziekte van de foetus en pasgeborene (HZFP), ook wel rhesusziekte genoemd. Soms zijn infecties of problemen bij een tweeling de oorzaak. Omdat HZFP het meest voorkomt, lees je hieronder meer over deze ziekte.

In dit zorgpad leggen we uit hoe onze zorg eruit ziet als de bloedarmoede wordt veroorzaakt door antistoffen in het bloed van de moeder tegen rode bloedcellen.

Wat is HZFP?

Bij HZFP is er een verschil tussen de bloedgroep van de moeder en die van de baby. Tijdens de zwangerschap of bevalling kan een beetje bloed van de baby in jouw bloed komen. Soms gaat jouw lichaam dan antistoffen maken tegen het bloed van de baby. Deze antistoffen kunnen de rode bloedcellen van de baby afbreken. Hierdoor krijgt de baby bloedarmoede. Dit wordt vaak pas in een volgende zwangerschap ontdekt.

Landelijk onderzoek

In Nederland krijgt iedere zwangere vrouw aan het begin van de zwangerschap een bloedonderzoek. Zo weten we de bloedgroep en zien we of er antistoffen zijn. Vindt de arts antistoffen? Dan doen we extra onderzoek. Is de hoeveelheid antistoffen groot? Dan stuurt jouw gynaecoloog je door naar het LUMC. Wij zijn het enige ziekenhuis in Nederland dat baby’s al in de buik kan behandelen met een bloedtransfusie.

Je bent door je verloskundige of gynaecoloog verwezen naar het LUMC.

Tijdens de afspraak wordt eerst een echo gemaakt door een arts prenatale geneeskunde. Op de echo kunnen we zien of de baby last heeft van bloedarmoede. We kijken of de baby goed beweegt, hoe het hartje van de baby eruit ziet en hoe snel het bloed stroomt in de bloedvaten van de baby. Dat kunnen we het beste meten in een bloedvat in het hoofdje van de baby.

Tijdens dat gesprek wordt uitgelegd wat het ziektebeeld precies inhoudt en wat er gezien is op de echo. Ook wordt de betekenis van bloeduitslagen met jullie besproken.

De antistoffen kunnen ervoor zorgen dat de baby ernstige bloedarmoede krijgt en ziek wordt in de baarmoeder. Als dit gebeurt kunnen we de baby behandelen. Na de echo wordt met jullie besproken of dat al nodig is.

Ouderbegeleiding

De diagnose kan een grote schok zijn voor de ouders. De zwangerschap wordt hierdoor heel spannend en onzeker. Daarom heeft het LUMC een speciaal team voor ouderbegeleiding. Dit team is erg betrokken en helpt de zwangere vrouw en haar partner. Zij steunen de ouders bij alle spannende, verdrietige en mooie momenten. Ook helpen ze met praktische vragen en de planning. Ook na de geboorte blijft het team de ouders steunen.

Wil je meer weten over wat rhesusziekte precies is? Op onderstaande pagina vind je gedetailleerde informatie.

Direct bij opname wordt nog een buisje bloed afgenomen. Dit is nodig voor de laatste controles van het donorbloed wat gebruikt wordt voor de baby.

Na afname van het bloed duurt het nog een aantal uren voordat de zak donorbloed klaar is. Vandaar dat de opname in de ochtend is en de ingreep pas in de middag plaatsvindt. Afhankelijk van de zwangerschapsduur wordt voor de ingreep naar het hartje geluisterd of wordt een CTG gemaakt waarmee we de conditie van de baby controleren.

Wat neem je mee

• Sloffen of slippers
• Toiletartikelen
• Oplader voor je telefoon
• Smeer op de dag van de ingreep geen bodylotion of crème op je buik. Dit maakt het lastiger om de huid goed te desinfecteren.

Op de afdeling krijg je een eigen kamer met een douche en toilet. Je partner mag, als dat fijn is, ook bij je blijven.

De behandeling vindt plaats op een behandelkamer op dezelfde afdeling.

Voorbereiding

Ongeveer een half uur voor de behandeling krijg je een zetpil (Indocid). Dit helpt om harde buiken tijdens de ingreep te verminderen. Ook krijg je paracetamol als pijnstilling. Je krijgt ook een operatiejasje aan.

Tijdens de behandeling brengt de arts met behulp van echobeelden een dunne naald via je buik en baarmoeder naar een bloedvat van je baby. Ligt de moederkoek (placenta) aan de voorkant van je buik? Dan prikt de arts meestal in de navelstreng, op de plek waar deze vastzit aan de moederkoek. Ligt de moederkoek aan de achterkant? Dan prikt de arts meestal in een bloedvat in het buikje van je baby. (plaatjes punctieplaatsen, uit voorlichtingsfilm). Als in het buikje van de baby geprikt wordt, krijgt de baby eerst een pijnstiller en een medicijn om minder te bewegen toegediend via een naaldje in je buik. Tijdens de ingreep krijgen alle baby’s medicijn toegediend om stil te blijven liggen. Dit medicijn werkt meestal een paar uur.

Via de naald wordt eerst een kleine hoeveelheid bloed uit het bloedvat afgenomen. Dit bloed wordt direct op de behandelkamer onderzocht. Zo kunnen we berekenen hoeveel donorbloed je baby nodig heeft. Daarna krijgt je baby via dezelfde naald het donorbloed toegediend.

Tijdens de hele behandeling wordt je baby goed in de gaten gehouden met behulp van echo. De behandeling duurt meestal niet lang. Hoe lang de behandeling duurt, hangt onder andere af van de zwangerschapsduur en de hoeveelheid bloed die je baby nodig heeft, maar meestal 20 minuten tot één uur.

Na de behandeling

Na de behandeling blijf je nog enkele uren op je kamer in het GeboorteHuis. Afhankelijk van hoe lang je zwanger bent, luisteren we nog een keer naar de hartslag van je baby of maken we een CTG. Zo controleren we of het goed gaat met je baby.

Je krijgt een paar uur bedrust. Tijdens de intra-uteriene transfusie heeft je baby medicijnen gekregen om rustig te blijven liggen. Deze medicijnen werken nog een paar uur door. Daarna zal je baby meestal weer meer gaan bewegen.

Voel je je goed en zijn de controles van je baby in orde? Dan mogen jullie aan het einde van de middag of aan het begin van de avond weer naar huis.

Er is een kleine kans (minder dan 1%) op problemen, zoals vroegtijdige weeën, gebroken vliezen of een infectie.

Hieronder zie je een filmpje over hoe zo’n bloedtransfusie werkt.

Bouw je dagelijkse activiteiten stap voor stap weer op. Voel je je goed en blijft je buik rustig? Dan kun je na een paar dagen weer alles doen wat je normaal ook doet.

Sommige vrouwen merken dat hun baby na de intra-uteriene transfusie vaker of krachtiger beweegt dan daarvoor.

Krijg je klachten zoals koorts, buikpijn, vochtverlies of bloedverlies uit de vagina?

Heb je last van harde buiken hebt die niet minder worden als je rust neemt?

Beweegt je baby minder dan je gewend bent?

Bel ons dan direct. Twijfel je of er iets aan de hand is? Neem dan gerust contact met ons op. Het is altijd beter om een keer te veel te bellen dan een keer te weinig.

Controle na de intra-uteriene transfusie

De antistoffen in jouw bloed blijven tijdens de zwangerschap aanwezig. Deze antistoffen kunnen de rode bloedcellen van je baby blijven afbreken. De rode bloedcellen uit het donorbloed zijn hier niet gevoelig voor en blijven langer bestaan. Toch kan het bloedgehalte van je baby na enkele weken weer te laag worden.

Als dat gebeurt, kan een nieuwe intra-uteriene transfusie nodig zijn. Met echo-onderzoek controleren we regelmatig hoe het met je baby gaat. Zo kunnen we bepalen wanneer een volgende transfusie nodig is. We proberen de behandeling op het juiste moment te geven: niet te vroeg, maar ook niet te laat, zodat je baby geen last krijgt van bloedarmoede.

Deze behandeling kan zo nodig meerdere keren worden herhaald, zo mogelijk tot ongeveer 35 weken zwangerschap. Met de intra-uteriene transfusies zorgen we ervoor dat je baby goed kan blijven groeien in de baarmoeder. Zo vergroten we de kans dat je baby dichter bij de uitgerekende datum geboren kan worden.

Heeft de baby nog geen bloedtransfusie nodig? Dan zien we jullie na een week weer terug op de rhesupolikliniek.

Hoe lang mag ik opgenomen blijven na de geboorte van de baby?

Verblijf in het ziekenhuis

Moet je baby langer dan 24 uur in het ziekenhuis blijven en gaat het met jou goed? Dan kun je niet langer in het GeboorteHuis Leiden verblijven.

Eén van de ouders kan wel bij de baby op de afdeling Neonatologie blijven slapen. Ben je net bevallen? Dan kan dit alleen als je goed voor jezelf kunt zorgen en geen medische zorg meer nodig hebt.

De andere ouder kan eventueel verblijven in het Ronald McDonald Huis. Zo kunnen jullie allebei dicht bij jullie baby zijn. Voor een verblijf in het Ronald McDonald Huis betaal je een kleine bijdrage.

Gaat je baby pas later naar huis? Dan kun je mogelijk alsnog gebruikmaken van uitgestelde kraamzorg. Vraag bij je zorgverzekeraar en kraamzorgorganisatie na welke mogelijkheden er voor jou zijn.

Bilirubine

Bij de afbraak van rode bloedcellen ontstaat bilirubine. Dit is een gele stof waardoor je baby na de geboorte geel kan gaan zien.

Tijdens de zwangerschap voert jouw lichaam de bilirubine van de baby af via de placenta en de navelstreng. Na de geboorte moet je baby dit zelf doen. De lever zet bilirubine om in een stof die je baby kan uitplassen.

Een kleine hoeveelheid bilirubine kan een baby meestal zelf verwerken. Door de bilirubine gaat de baby geel zien. Als er veel rode bloedcellen worden afgebroken, kan er te veel bilirubine in het bloed komen. Je baby heeft dan een behandeling nodig om het bilirubinegehalte te verlagen. Een te hoog bilirubinegehalte kan schadelijk zijn voor de hersenen van je baby.

Lichttherapie

Deze behandeling heet intensieve lichttherapie. Tijdens de zwangerschap bespreken we met je of jouw baby deze behandeling waarschijnlijk nodig heeft.

Als intensieve lichttherapie nodig is, wordt je baby meestal kort na de geboorte opgenomen op de afdeling Neonatologie. Vaak gebeurt dit al binnen 15 minuten na de geboorte. Je baby ligt dan in een couveuse onder speciale lampen. Om zoveel mogelijk huid aan het licht bloot te stellen, draagt je baby alleen een luier. De oogjes worden beschermd met een speciaal brilletje. Ook krijgt je baby een infuus voor extra vocht.

Het licht zorgt ervoor dat bilirubine via de huid wordt omgezet in een stof die je baby zelf kan uitplassen. Om de behandeling zo goed mogelijk te laten werken, blijft je baby zoveel mogelijk in de couveuse, ook tijdens de voedingen.

Borstvoeding geven is mogelijk. In de eerste dagen krijgt je baby de moedermelk meestal via een flesje of een sonde, nadat je deze hebt afgekolfd.

Soms verlaagt de intensieve lichttherapie het bilirubinegehalte niet genoeg. Dan kan een wisseltransfusie nodig zijn. Dit is een intensieve behandeling waarbij steeds kleine hoeveelheden bloed van je baby worden afgenomen. Dit bloed bevat bilirubine en antistoffen. Tegelijkertijd krijgt je baby donorbloed terug.

Niet ieder ziekenhuis kan een wisseltransfusie uitvoeren. Daarom bespreken we aan het einde van de zwangerschap samen in welk ziekenhuis je het beste kunt bevallen. Zo zorgen we ervoor dat je baby direct de juiste zorg kan krijgen als dat nodig is.

Je baby blijft na de geboorte meestal ongeveer een week opgenomen op de afdeling Neonatologie. Als de controles goed zijn en je baby minder intensieve zorg nodig heeft, kan je baby worden overgeplaatst naar een ziekenhuis bij jullie in de buurt.

Na de geboorte kunnen de antistoffen van de moeder nog ongeveer twee maanden in het lichaam van je baby aanwezig zijn. Deze antistoffen kunnen nog steeds rode bloedcellen afbreken. Soms maakt het lichaam van je baby ook tijdelijk minder rode bloedcellen aan.

Daarom wordt het bloed van je baby regelmatig gecontroleerd. Meestal gebeurt dit één keer per week. Deze controles kunnen vaak plaatsvinden in een ziekenhuis dicht bij huis. Als het bloedgehalte van je baby te laag wordt, kan een bloedtransfusie nodig zijn.

Na deze periode zijn de antistoffen verdwenen en is je baby hersteld van de hemolytische ziekte van de foetus en pasgeborene (HZFP). Er zijn dan meestal geen extra ziekenhuiscontroles meer nodig.

Wil je nog meer weten over rhesusziekte? Op pagina hieronder vind je de informatie tot in detail uitgelegd.

Veelgestelde vragen