Foetale hydrothorax is zeldzaam. Het komt voor bij ongeveer 1 op de 10.000 zwangerschappen. Meestal wordt het ontdekt tijdens een normale echo.

De vochtophoping ontstaat meestal door een vertraagde aanleg van het lymfesysteem tussen de buik en de borstkas. Het lymfesysteem ruimt vocht op in het lichaam. Als de lymfevaten van buik naar borstkas niet goed werken, lekt er vocht in de ruimte rondom de longen. Dit vocht verzamelt zich dan in de borstkas van het kind. Hier ontstaat dan een hoge druk waardoor het kind nog zieker kan worden.

Een hydrothorax kan een onderdeel zijn van een andere ziekte. Soms is er geen duidelijke oorzaak te vinden.

Gevolgen van het vocht

Als er maar een klein beetje vocht in de borstkas zit, heeft het kind hier meestal geen last van. Soms is er juist heel veel vocht, of neemt de hoeveelheid snel toe. Hierdoor worden hart en longen samengedrukt. Het hart kan het bloed dan niet meer goed rondpompen. Als dit gebeurt, krijgt het kind ook op andere plekken in het lichaam vochtophopingen. Vaak in de buik en in de huid van het kind. Dit noemen we hydrops foetalis.

Wat is de oorzaak van de hydrothorax?

Als we de oorzaak van de hydrothorax weten, kunnen we de behandeling daarop afstemmen. Dit geldt voor de zwangerschap én na de geboorte. Een hydrothorax kan namelijk onderdeel zijn van een andere ziekte, bijvoorbeeld door een verandering in het erfelijk materiaal (genen) van het kind.

Soms is er geen duidelijke oorzaak te vinden. Dan komt het vocht waarschijnlijk door een vertraagde ontwikkeling van het lymfesysteem. Dit systeem ruimt normaal gesproken vocht op in het lichaam. Als de afvloed van lmfevocht van de buik naar de borstkas niet goed werken, lekt er vocht naar de borstkas. Dit vocht hoopt zich dan op in de borstkas.

Onderzoek van het erfelijk materiaal

Met een vruchtwaterpunctie kunnen we het erfelijk materiaal van het kind onderzoeken. In het vruchtwater zitten namelijk cellen van het kind. In deze cellen zit het erfelijk materiaal en dit wordt onderzocht in het genetisch laboratorium De uitslag duurt vaak 3 weken.

Ouderbegeleiding

De diagnose kan een grote schok zijn voor de ouders. De zwangerschap wordt hierdoor heel spannend en onzeker. Daarom heeft het LUMC een speciaal team voor ouderbegeleiding. Dit team is erg betrokken en helpt de zwangere vrouw en haar partner. Zij steunen de ouders bij alle spannende, verdrietige en mooie momenten. Ook helpen ze met praktische vragen en de planning. Ook na de geboorte blijft het team de ouders steunen.

Wil je meer weten over wat TTS precies is? Op onderstaande pagina vind je gedetailleerde informatie.

Afwachtend beleid

Heeft het kind alleen een hydrothorax en verder geen andere aangeboren afwijkingen? Dan bekijken we hoeveel vocht er in de borstkas zit.

Bij een klein beetje vocht merkt het kind hier meestal niets van. We controleren het kind dan regelmatig met een echo omdat het vocht kan toenemen.

Soms is er heel veel vocht in de borstkas, of komt er heel snel vocht bij. Hierdoor krijgen het hart en de longen te weinig ruimte. Als het hart te veel wordt weggedrukt, kan het hart het bloed niet meer goed rondpompen. Het kind kan dan ook op andere plekken vocht vast houden, zoals in de buik en de huid. Dit is een levensbedreigende situatie. De medische naam hiervoor is ‘hydrops foetalis’ of ‘foetale hydrops’. Ook kan er snel te veel vruchtwater ontstaan. Dit zorgt dan voor harde buiken en soms voor een te vroege geboorte.

Het plaatsen van een shunt

Terwijl we met de echo kijken, brengen we met een naald een klein buisje in de borstkas van de baby. Dit buisje heet een shunt. De ene kant van het buisje zit in de borstkas van de baby. De andere kant zit in het vruchtwater. Hierdoor stroomt het extra vocht uit de borstkas weg naar het vruchtwater.

Het hart en de longen krijgen zo weer de ruimte. Het hart kan het bloed dan weer normaal rondpompen. Als de shunt goed werkt, verdwijnt het extra vocht op de andere plekken in het lichaam meestal in de weken na de behandeling.

Soms besluiten we om twee shunts te plaatsen: één links en één rechts in de borstkas. Dit hangt af van de plek van het vocht en hoe het kind in de baarmoeder ligt. Het komt wel eens voor dat een shunt in het begin goed werkt, maar na een tijdje niet meer. Dan kan het nodig zijn om een nieuwe shunt te plaatsen.

Wat neem je mee

• Sloffen of slippers
• Toiletartikelen
• Oplader voor je telefoon
• Smeer op de dag van de ingreep geen bodylotion of crème op je buik. Dit maakt het lastiger om de huid goed te desinfecteren.

Op de afdeling krijg je een eigen kamer met een douche en toilet. Je partner mag, als dat fijn is, ook bij je blijven en blijven slapen. De behandeling vindt plaats op een behandelkamer op dezelfde afdeling.

Voorbereiding

Voor de ingreep krijg je een infuus. Via dit infuus krijg je antibiotica.

Ongeveer een half uur voor de behandeling krijg je een zetpil (Indocid). Dit helpt om harde buiken tijdens de ingreep te verminderen.

Je krijgt ook een operatiejasje aan.

Naar de behandelkamer

Op het afgesproken tijdstip ga je naar de behandelkamer. Het behandelteam staat daar voor je klaar. Dit team bestaat uit:

• de foetaal chirurg die de behandeling uitvoert
• een arts die de echo maakt
• één of twee verpleegkundigen die helpen

Je partner of iemand die je vertrouwt, mag bij de behandeling aanwezig zijn. Deze persoon zit bij je hoofdeinde, net als bij een echo.

Voorbereiding op de ingreep

Voordat we de shunt plaatsen, geven we het kind medicijnen. Dit is tegen de pijn en zorgt ervoor dat het kind stil blijft liggen. We geven deze medicijnen in het bovenbeen van de baby. Hierbij gebruiken we een dunne naald en een echo.

Je buik wordt gedesinfecteerd en met steriele doeken bedekt. De steriele materialen worden uitgepakt. We kijken opnieuw met de echo en bepalen de plaats voor de shunt. Je huid wordt verdoofd. Onde rbegeleiding van de echo wordt de shunt geplaatst.

We bepalen of een tweede shunt aan de andere kant van de borstkas nodig is en mogelijk is. Zo ja dan plaatsen we die op dezelfde manier. Als er te veel aan vruchtwater is laten we dit ook aflopen.

In de eerste week na de shunt plaatsing is het belangrijk om rustig aan te doen. Til geen zware dingen, werk niet en doe geen zwaar huishoudelijk werk. Loop alleen kleine stukjes en neem veel rust. Je hoeft niet de hele dag in bed te liggen.

Na de shunt plaatsing blijf je onder controle in het LUMC. We maken regelmatig echo’s. Soms kan de shunt verplaatsen, of verstopt raken dan kan het vocht terugkomen. Soms moeten we een nieuwe shunt plaatsen.

Bij een klein deel van de kinderen verbetert de conditie niet. Deze kinderen blijven vocht vasthouden in het gehele lichaam. In deze situatie is de kans op overlijden groot, vooral als het kind in die conditie te vroeg geboren wordt.

Met welke klachten moet je ons eerder bellen?

Bij de volgende klachten is het belangrijk om contact met ons op te nemen:

• Koorts
• Buikpijn/ of weeën
• Vaginaal vochtverlies of bloedverlies
• Als je het kind minder goed voelt bewegen
• Als je het idee hebt dat je buik snel groeit.

Bij de geboorte is de neonatoloog (kinderarts voor pasgeboren baby’s) aanwezig. Direct na de geboorte wordt je kind op een speciale opvangtafel gelegd. De navelstreng blijft dan nog even verbonden met de moeder. Zo krijgt uw baby nog zuurstofrijk bloed via de navelstreng. Hierdoor hoeven de longen niet meteen al het werk te doen. De shunts worden afgeplakt, zodat er geen lucht in de borstkas komt.

Je kunt je baby zien en aanraken, terwijl we controleren of extra hulp bij de ademhaling nodig is. Na 5 tot 10 minuten wordt de navelstreng doorgeknipt.

Daarna gaat de baby naar de NICU (Neonatale Intensive Care Unit), de intensivecareafdeling voor pasgeboren baby’s. Jouw partner of een andere naaste mag met de baby meegaan naar deze afdeling. Deze afdeling is vlakbij de de verloskamers op dezelfde verdieping.

Wil je meer weten over TTS? Op onderstaande pagina vind je de informatie tot in detail uitgelegd. Je kunt ook het filmpje bekijken.