Tweelingtransfusiesyndroom (TTS) is een ziekte die kan optreden bij eeneiige tweelingen die één placenta delen. Dit heet een monochoriale tweeling. In de placenta zitten bloedvaten die de twee baby’s met elkaar verbinden. Normaal stroomt het bloed tussen de baby’s in balans.

Bij TTS is deze balans verstoord. De ene baby (de donor) geeft meer bloed af dan hij terugkrijgt. Hierdoor krijgt hij een tekort aan bloed. Hij gaat minder plassen en kan uiteindelijk helemaal stoppen met plassen. Daardoor is er bijna geen vruchtwater meer in zijn vruchtzak. Het vlies zit dan strak om hem heen.

De andere baby (de ontvanger) krijgt juist te veel bloed. Hij plast veel meer en krijgt daardoor te veel vruchtwater. Hierdoor groeit de buik van de moeder snel. Als er veel vruchtwater is, kunnen de vliezen breken en kunnen weeën beginnen.

Door TTS kunnen beide baby’s erg ziek worden. Ook is er een grote kans dat ze te vroeg geboren worden, wat gevaarlijk kan zijn.

TTS heet in het Engels TTTS, wat staat voor Twin-to-Twin-Transfusion Syndrome.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

De diagnose TTS wordt gesteld met een echo-onderzoek. Daarbij worden verschillende dingen gemeten:

Hoeveel vruchtwater heeft elke baby?

De donor (de baby die bloed afgeeft) plast minder en heeft daardoor minder vruchtwater. De ontvanger (de baby die het bloed krijgt) plast juist meer en heeft vaak te veel vruchtwater. Soms heeft de donor zelfs helemaal geen vruchtwater meer.

De blaas van de baby’s

Omdat de donor minder plast, is de blaas vaak klein of leeg. De ontvanger plast juist meer en heeft een vollere blaas.

Metingen van de bloedstroom

De donor geeft een deel van zijn bloed aan de ontvanger. Daardoor heeft de donor te weinig bloed en de ontvanger te veel. Dit kan beide baby’s ziek maken. Met de echo wordt gekeken hoe het bloed door de vaten stroomt.

Vocht in het lichaam

Het hart van de ontvanger kan het extra bloed soms niet goed verwerken. Hierdoor kan er vocht ophopen in het lichaam, bijvoorbeeld rond het hart, onder de huid of in de buik. Als er op meerdere plekken vocht zit, heet dit hydrops.

Baarmoederhals

In sommige gevallen wordt de baarmoederhals gemeten.

Wat is de diagnose? Is er TTS of is er misschien iets anders aan de hand?

Met de echo wordt gekeken naar de punten hierboven. Zo wordt beoordeeld of er TTS is en hoe ernstig het is.

Hoe ernstig is de TTS?

Als de diagnose TTS gesteld is, wordt een indeling gebruikt om aan te geven hoe ernstig het TTS-beeld is en hoe ziek de foetussen zijn. Deze indeling heeft vijf opeenvolgende stadia (zie tabel hieronder),

waarbij stadium 1 de mildste vorm van TTS is (er is dan alleen sprake van te weinig vruchtwater bij de één en te veel vruchtwater bij de ander, zonder dat de foetussen ernstig ziek zijn)

en stadium 5 de ernstigste (één of beide foetussen zijn al in de buik overleden als gevolg van TTS.

Ook wordt er rekening gehouden met eventuele klachten die kunnen passen bij de TTS.

Op basis van de ernst van de TTS en de aanwezige klachten wordt er een advies geven over een eventuele behandeling.

Welke klachten kunnen passen bij TTS?

TTS kan in korte tijd ontstaan en verergeren. De volgende klachten kunnen optreden:

• Plotselinge toename van de buikomvang
• Vroegtijdige weeën of zeer gespannen buik
• Bruine afscheiding of vaginaal bloedverlies
• Kortademigheid
• Minder leven voelen van een of beide kinderen

Ouderbegeleiding

De diagnose kan een grote schok zijn voor de ouders. De zwangerschap wordt hierdoor heel spannend en onzeker. Daarom heeft het LUMC een speciaal team voor ouderbegeleiding. Dit team is erg betrokken en helpt de zwangere vrouw en haar partner. Zij steunen de ouders bij alle spannende, verdrietige en mooie momenten. Ook helpen ze met praktische vragen en de planning. Ook na de geboorte blijft het team de ouders steunen.

Wil je meer weten over wat TTS precies is? Op onderstaande pagina vind je gedetailleerde informatie.

Afwachtend beleid

In sommige gevallen wordt voor een afwachtend beleid gekozen. Indien er sprake is van een TTS stadium 1 zonder klachten van het te veel aan vruchtwater kan een afwachtend beleid gevoerd worden. Ongeveer in twee derde van de gevallen blijft TTS stabiel of herstelt het spontaan. In deze gevallen zal de zwangerschap vervolgd worden met echo. De echocontroles worden dan opgeschroefd tot één en soms tot twee keer per week. Indien er sprake is van verslechtering kan alsnog een laser behandeling verricht worden.

Een andere reden om een afwachtend beleid te voeren is indien een laser behandeling niet mogelijk is, bijvoorbeeld bij een ver gevorderde termijn. Als het blijkt dat het slechter gaat met de tweeling, zal een opname plaats vinden om de conditie van de baby’s door middel van een hartfilmpje (cardiotocografie, CTG) nog beter te monitoren. Indien er verdere verslechtering optreedt, kan voor vroegtijdige bevalling gekozen worden.

Laserbehandeling

Een laserbehandeling lijkt op een kijkoperatie. Het is een ingreep tijdens de zwangerschap waarbij de oorzaak van TTS wordt behandeld. Via de buikwand wordt een dun buisje met een camera (foetoscoop) (2-3 mm) in de baarmoeder gebracht. Met een laser worden de bloedvaatjes tussen de baby’s één voor één afgesloten. Zo wordt de gedeelde bloedsomloop gescheiden. Daarna kunnen de baby’s in de baarmoeder herstellen. Een laserbehandeling is de best bewezen behandeling voor TTS.

Als een laserbehandeling niet kan hebben we soms de mogelijkheid tot een alternatieve ingreep:

Amniodrainage (vruchtwater afnemen)

Indien laser behandeling niet mogelijk is, bijvoorbeeld bij latere zwangerschapsduur, kan het teveel aan vruchtwater worden afgenomen. Deze behandeling kan de klachten van de moeder verminderen, maar pakt de oorzaak van TTS niet aan. De ongelijke bloedstroom blijft bestaan. Daardoor komt het overtollige vruchtwater terug en moet de behandeling vaak worden herhaald. De baby’s herstellen bij deze behandeling niet van TTS.

Selectieve reductie

In sommige gevallen kan gekozen worden voor een selectieve reductie. De navelstreng van 1 van de baby’s wordt afgesloten waardoor deze baby overlijdt. Het doel is om de bloeduitwisseling te stoppen en de andere baby een betere overlevingskans te geven.
Deze behandeling kan worden overwogen bij ernstige problemen, als een laserbehandeling niet mogelijk is, of op verzoek van de ouders.

Zwangerschapsafbreking

Bij ernstige complicaties, ernstige aangeboren afwijkingen of op verzoek van de ouders kan een zwangerschap worden afgebroken. In Nederland mag dit tot een zwangerschapsduur van 24 weken.

Wat neem je mee

• Sloffen of slippers
• Toiletartikelen
• Oplader voor je telefoon
• Smeer op de dag van de ingreep geen bodylotion of crème op je buik. Dit maakt het lastiger om de huid goed te desinfecteren.

Op de afdeling krijg je een eigen kamer met een douche en toilet. Je partner mag, als dat fijn is, ook bij je blijven en blijven slapen. De behandeling vindt plaats op een behandelkamer op dezelfde afdeling.

Voorbereiding

Voor de ingreep krijg je een infuus. Via dit infuus krijg je antibiotica.

Ongeveer een half uur voor de behandeling krijg je een zetpil (Indocid). Dit helpt om harde buiken tijdens de ingreep te verminderen.

Je krijgt ook een operatiejasje aan.

Naar de behandelkamer

Op het afgesproken tijdstip ga je naar de behandelkamer. Het behandelteam staat daar voor je klaar. Dit team bestaat uit:

• de foetaal chirurg die de behandeling uitvoert
• een arts die de echo maakt
• één of twee verpleegkundigen die helpen

Je partner of iemand die je vertrouwt, mag bij de behandeling aanwezig zijn. Deze persoon zit bij je hoofdeinde, net als bij een echo.

Voorbereiding op de ingreep

De behandeling begint met een echo. Hiermee wordt nog een keer gekeken hoe de baby’s liggen en waar de placenta ligt. Ook wordt bepaald op welke plek de camera de baarmoeder in gaat.

De meeste materialen liggen al klaar vóórdat je binnenkomt. De laatste voorbereidingen gebeuren als je in de behandelkamer bent. Dan worden de steriele materialen uitgepakt en aangesloten op de laserapparatuur.

Na een laserbehandeling kun je wat vocht (vruchtwater) verliezen uit het kleine wondje waar de camera is ingebracht. Je kunt ook wat vocht via de vagina verliezen. Dit is normaal en je hoeft hier niet van te schrikken.

Soms kan er ook wat vruchtwater in de buikholte lekken. Dit wordt vanzelf door het lichaam opgenomen.

Sommige mensen voelen hierdoor wat pijn tussen de schouderbladen. Dit komt door prikkeling van het middenrif. Dit is onschuldig en verdwijnt vanzelf. Heb je tijdens de opname harde buiken? Vertel dit dan aan de verpleegkundige of arts. Het is belangrijk dat we dit weten. We kunnen dan de zetpil tegen harde buiken opnieuw geven.

In de eerste week na de laserbehandeling is het belangrijk dat je het rustig aan doet. Til geen zware dingen, werk niet en doe geen zwaar huishoudelijk werk. Loop alleen kleine stukjes en neem veel rust. Je hoeft niet de hele dag in bed te liggen.

Krijg je klachten zoals koorts, buikpijn, vochtverlies of bloedverlies? Neem dan contact met ons op. Samen bekijken we of je bij ons of in een ziekenhuis bij jou in de buurt gecontroleerd moet worden.

Meestal kan je bevallen in je eigen ziekenhuis, soms is het beter om te bevallen in het LUMC. Tijdens de zwangerschap geven we hier advies over.

Meer informatie: Beval je niet in het LUMC? Dan willen we graag weten wanneer je bent bevallen en hoe de bevalling is verlopen. Ook horen we graag hoe het met de kinderen gaat. Deze gegevens vragen we op bij het ziekenhuis.

Daarnaast willen we graag de placenta onderzoeken. Je verwijzer kan de placenta naar ons opsturen. Meer informatie vind je hier.

Wil je meer weten over TTS? Op onderstaande pagina vind je de informatie tot in detail uitgelegd. Je kunt ook het filmpje bekijken.