Monochoriale tweelingen delen samen één placenta (moederkoek). In deze placenta zitten verbindingen tussen de bloedvaten van beide baby’s. Deze verbinden de bloedsomloop van de twee kinderen met elkaar.

De belangrijkste oorzaak van sFGR is dat de placenta niet eerlijk verdeeld is. De kleinere baby heeft vaak een kleiner deel van de placenta. Daardoor krijgt deze baby minder voedingsstoffen en zuurstof en groeit hij minder goed. Soms kan de kleinere baby via de bloedvatverbindingen nog wat extra voeding krijgen van de andere baby.

Hoe ernstig de groeivertraging is, hangt af van:

• hoe de placenta verdeeld is
• hoeveel en hoe groot de verbindingen tussen de bloedvaten zijn
• hoe goed de placenta werkt

Bij sFGR is er geen sprake van een scheve bloedstroom tussen de baby’s, zoals bij TTS of TAPS. Deze aandoeningen kunnen soms wel tegelijk voorkomen. In dat geval is vaak een ander beleid nodig.

Selectieve groeivertraging kan gevolgen hebben voor de gezondheid van beide baby’s.

Selectieve groeivertraging komt voor bij 1 tot 2 op de 10 monochoriale tweelingzwangerschappen.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

De diagnose wordt gesteld met een echo-onderzoek. Daarbij wordt onder andere gekeken naar het geschatte gewicht van beide baby’s.
Er is sprake van sFGR als er een duidelijk verschil in gewicht is tussen de baby’s. Wij spreken van sFGR bij een verschil van 20% of meer.

Het verschil in groei is vaak nog beter te zien bij de buikomtrek. Dit is één van de metingen die gebruikt wordt om het gewicht van de baby’s te schatten.

Types van sFGR

[hierbij de plaatsjes van doppler patronen)

sFGR kan worden ingedeeld in drie types. Deze indeling is gebaseerd op de bloedstroom in de navelstreng van de kleinere baby. Dit wordt onderzocht met een speciale echo (Doppler).

Het bloedstroompatroon geeft informatie over hoe ernstig de sFGR is.

Type I – normale bloedstroom

Bij dit type stroomt het bloed normaal door de navelstreng van de kleinere baby.
Dit is hetzelfde patroon als bij gezonde baby’s.

Type II – afwezige of omgekeerde bloedstroom

Bij dit type is de bloedstroom afwijkend.
Het bloed stroomt:

• tijdelijk helemaal niet, of
• in de verkeerde richting

Dit betekent dat de bloedtoevoer naar de kleinere baby verminderd is.

Type III – wisselende bloedstroom

Bij dit type wisselt de bloedstroom steeds:

• soms normaal
• soms afwezig
• soms in omgekeerde richting

Dit komt vaak voor als de placenta ongelijk verdeeld is en er grotere verbindingen tussen de bloedvaten van beide baby’s zijn.

Hoe ernstig is sFGR?

De uitkomst voor de baby’s hangt af van de ernst en het type sFGR.

sFGR die vroeg in de zwangerschap wordt ontdekt, verloopt vaak ernstiger dan sFGR die later ontstaat.
Andere dingen die belangrijk zijn voor de uitkomst:

• Hoe groot het verschil in groei is
• Of de groei van de kleine baby stopt
• De bloedstroom in andere bloedvaten
• De hoeveelheid vruchtwater

Het behandelteam kijkt tijdens de zwangerschap naar al deze factoren.

Type 1 – dit is de meest voorkomende vorm van sFGR

Bij type 1 is de bloedstroom in de navelstreng van de kleine baby normaal. De meeste baby’s doen het goed.

• De uitkomsten zijn meestal goed
• Vaak wordt de bevalling gepland tussen 34 en 36 weken zwangerschap

Type 2 – komt minder vaak voor

Bij dit type is de bloedstroom in de navelstreng afwijkend. De placenta van de kleine baby werkt vaak minder goed en er is weinig uitwisseling van bloed tussen de baby’s.

• Het verloop is minder voorspelbaar
• De situatie kan tijdens de zwangerschap verslechteren
• De overlevingskans is lager (ongeveer 70%)
• De bevalling vindt vaak eerder plaats, rond 32 weken of soms nog eerder

Type 3 – bij type 3 wisselt de bloedstroom steeds

Door verbindingen tussen de bloedvaten kan de grotere baby extra bloed en voeding geven aan de kleinere baby. Hierdoor kan de kleine baby toch groeien.

• De uitkomsten zijn meestal goed (overleving ongeveer 80–85%)
• Er is wel een risico op plotselinge veranderingen in de bloedstroom
• In zeldzame gevallen kan dit leiden tot het overlijden van één of beide baby’s
• De bevalling vindt meestal plaats tussen 32 en 34 weken

Samen sterk, maar ook samen kwetsbaar

Omdat de baby’s één placenta delen, zijn ze met elkaar verbonden. Dit betekent:

• Ze kunnen elkaar helpen groeien
• Maar ze kunnen elkaar ook in de problemen brengen

Als één baby in de buik overlijdt, is er een verhoogde kans dat dit ook gevolgen heeft voor de andere baby. Ook is er dan een risico op hersenschade.
Baby’s met type 2 en type 3 sFGR hebben na de geboorte vaker extra zorg nodig dan baby’s met type 1. Dit komt vooral doordat zij vaker te vroeg en kleiner geboren worden.

Ouderbegeleiding

De diagnose kan een grote schok zijn voor de ouders. De zwangerschap wordt hierdoor heel spannend en onzeker. Daarom heeft het LUMC een speciaal team voor ouderbegeleiding. Dit team is erg betrokken en helpt de zwangere vrouw en haar partner. Zij steunen de ouders bij alle spannende, verdrietige en mooie momenten. Ook helpen ze met praktische vragen en de planning. Ook na de geboorte blijft het team de ouders steunen.

Wil je meer weten over wat sFGR precies is? Op onderstaande pagina vind je gedetailleerde informatie.

Het beste tijdstip van bevallen zal ingeschat worden op basis van de gezondheid van de kinderen en de echobevindingen.

Er is geen hard bewijs over hét beste tijdstip om te bevallen. Meestal worden tweelingen met type 1 sFGR geboren tussen de 34 en 36 weken zwangerschapsduur.

Tweelingen met type 2 selectieve groeivertraging worden gemiddeld rond 32 weken geboren, of eerder, indien de gezondheid van het kleine kind verslechtert.

Tweelingen met type 3 selectieve groeivertraging worden meestal geboren bij een zwangerschapsduur tussen 32 en 34 weken.

Wanneer een tweeling geboren wordt vóór een zwangerschapsduur van 32 – 34 weken is een opname op de neonatale intensive care unit (NICU) vaak noodzakelijk. Hetzelfde geldt voor een baby die heel klein is bij de geboorte (< 1500 gram). De baby’s komen dan in een couveuse te liggen. Onze neonatologen zullen u meer hierover uitleggen voordat de geplande bevalling plaatsvindt.

De risico’s op gezondheidsproblemen op de lange termijn voor de kinderen hangen af van de ernst van de selectieve groeivertraging en de zwangerschapsduur bij geboorte.

Als het veilig is om de kinderen langer in de buik te laten groeien, zullen zij zwaarder zijn bij de geboorte. De kans op gezondheidsproblemen op de lange termijn wordt dan kleiner. Tweelingen met type 2 en type 3 sFGR worden eerder geboren en zijn kleiner, en daardoor kwetsbaarder voor ontwikkelingsproblemen.

Op dit moment zijn er slechts een paar studies die de ontwikkeling van kinderen met selectieve groeivertraging hebben onderzocht. De meeste kinderen maken een normale ontwikkeling door. Het kleine kind heeft iets meer kans op ontwikkelingsproblemen dan het grote kind (35% tegenover 10%). Zowel het kleine als het grote kind heeft een kans van 5% op het ontwikkelen van ernstige ontwikkelingsproblemen.

Wil je meer weten over sFGR? Op onderstaande pagina vind je de informatie tot in detail uitgelegd.